Trùng Khánh

Người ta nói Trùng Khánh là khu trung tâm đô thị phát triển nhanh nhất hành tinh này. Dân số của thành phố hiện lớn hơn dân số của cả Peru hay Iraq, và hàng năm, thành phố ấy vẫn được bổ sung thêm nửa triệu người muốn tìm kiếm cuộc sống tốt đẹp hơn. 24 giờ theo bước chân của phóng viên Jonathan Watt - tờ The Guardian sẽ cho bạn thấy bức tranh sống động về sự phát triển của đô thị phía tây Trung Quốc này.

Theo thống kê của LHQ, dân số trên toàn thế giới hiện đang được phân đồng đều thành hai nhóm: 3,2 tỉ người ở thành thị và 3,2 tỉ ở vùng nông thôn. Nhưng đến đầu năm 2007, cán cân sẽ xa rời những cánh đồng và nghiêng dần về phía đô thị với các toà nhà chọc trời.

Không ai biết chính xác khi nào và ở đâu cuộc sống đô thị khởi đầu. Nhưng người ta có thể đoán biết khi nào xu hướng đô thị hoá sẽ đạt tới đỉnh điểm. Đơn giản chỉ cần đếm xem khu vực nào có nhiều nhà chọc trời nhất, chỉ cần lần theo dấu những khối bê tông của thế giới đang đổ vào đâu, và theo dấu những khu vực phát triển nhanh nhất, đông đúc nhất. Tất cả đều hướng về phía đông - Trung Quốc.

Mỗi năm, có tới 8,5 triệu nông dân Trung Quốc đổ về các thành phố. Thực tế này đã biến các thành phố ở Trung Quốc sánh ngang hàng với nhiều đô thị lớn trên thế giới. Nước Anh có 5 đô thị với hơn 1 triệu dân; trong khi Trung Quốc có tới 90. Một số thành phố như Bắc Kinh, Thượng Hải, Hongkong và Nam Kinh đã nổi tiếng trên toàn thế giới. Những cái tên khác như Suqian, Suining, Xiantao, Xinghua, Liuan thì vẫn còn khá xa lạ, ngay cả với nhiều người Trung Quốc.

Song có lẽ không nơi nào trên thế giới lại chứng kiến tốc độ đô thị hoá một cách đầy sửng sốt như Trùng Khánh. Có lẽ đối với nhiều người điều này khá lạ lùng. Nhưng Trùng Khánh chính là nơi quy mô và tốc độ đô thị hoá đang đứng vị trí số 1 thế giới.

Nằm ngay giữa lưu vực sông Dương Tử, trung tâm thương mại đồng thời cũng là một hải cảng mở lâu đời này vẫn là nơi tập trung mọi hoạt động kinh tế trọng yếu của khu vực phía tây Trung Quốc. Sau khi chính quyền thành phố được trao quyền quản lý vùng đất xung quanh, nơi này đã phát triển thành một trong những đô thị lớn nhất thế giới với 31 triệu cư dân. Số dân ở các vùng đô thị thuộc nơi này dự kiến sẽ tăng gấp đôi, từ 10 triệu lên 20 triệu người trong vòng 13 năm tới.

Và khi cán cân giữa thành thị và nông thôn nghiêng về một phía, đây sẽ là nơi chứng kiến sự dịch chuyển ấy.

***

5h30 sáng: Cảnh khổ của người đàn ông "bang bang"

Vào thời khắc trước bình minh, một cảm giác giống như mô tả trong truyện của nhà văn Dickens bao trùm xã Tiền Tây Môn. Làn mưa xối xả tuôn, ngập đầy những con hẻm chật hẹp, tối tăm. Những hạt mưa nặng trịch quất tới tấp vào hông những ngôi nhà sập xệ, cao lênh khênh. Giữa cảnh tranh tối tranh sáng ấy hiện lên khuôn mặt nhăn nheo sáng hồng của cụ già đang hơ mình bên lò than.

Tọa lạc giữa bến cảng và trung tâm thương mại, nơi này là quê hương của những cư dân lâu đời và đặc biệt nhất của Trùng Khánh - đội quân "păng păng" gồm 100.000 phu khuân vác khoẻ mạnh có thể chịu đựng sức nặng của cả thành phố trên đôi vai. Tới nơi này từ những vùng nông thôn, không hề có chút kỹ năng nào và trình độ giáo dục thì ở mức tối thiểu, họ cầm trong tay những dụng cụ rẻ tiền nhất - một chiếc sào tre (còn gọi là bang bang) và vài sợi dây thừng. Họ tụ tập quanh những bến cảng, chợ, bến xe buýt để đợi bốc hàng từ tàu lên.

Yu Lebo vừa tỉnh dậy trong căn hộ 3 phòng chật chội mà vợ chồng anh thuê cùng với 3 cặp vợ chồng khác. Tất cả đều là thợ khuân vác, lau dọn hay làm việc vặt. Có hai chiếc giường đôi trong mỗi phòng, ngăn cách bởi một miếng giấy mỏng. Chiếc thứ 3 được kê trong một căn phòng chật hẹp cạnh cửa ra vào và một chiếc khác kê trong bếp. Không còn thời gian để ăn sáng trước khi Yu lao ra ngoài trong màn mưa dày đặc và bóng tối.

"Chúng tôi muốn chuyển ra ngoài để tìm một chỗ riêng, nhưng vẫn chưa có tiền", Yu nói khi đã ra ngoài đường. Anh giải thích lý do tại sao anh lại tới Trùng Khánh 4 năm về trước. "Tôi từng là một nông dân, nhưng tôi không thể kiếm đủ tiền để nuôi 2 đứa con. Vì vậy chúng tôi để con lại cho họ hàng trông nom. Mỗi năm, tôi về gặp chúng 2-3 lần".

Trung bình mỗi ngày, Yu kiếm được khoảng 20 NDT cho 12 giờ lao động. Phần lớn số tiền này, cộng với số tiền vợ anh kiếm được từ công việc dọn dẹp đều được dùng để trả cho thức ăn, tiền thuê nhà. Nhưng chừng nào họ khoẻ mạnh, họ vẫn có thể để dành tiền gửi về nhà mua quần áo, sách vở cho các con. Đó là điều quan trọng. Giáo dục và y tế giờ đây đang là gánh nặng lớn nhất đối với những người nông dân.

Công việc khởi đầu ngày mới của Yu diễn ra tại khu chợ Chaotianmen. Tại đây, Yu phải khuân vài bọc hàng lớn. Mỗi bọc có trọng lượng lớn hơn cân nặng của Yu. Người chủ trả công cho anh 2 NDT.

"Không tồi", Yu nói. "Đôi khi còn nặng hơn. Và chúng tôi lại được trả ít hơn".

Công việc dường như vắt kiệt sức lực của Yu. Không biết có khi nào anh cảm thấy hối hận vì đã từ bỏ đồng ruộng để lên thành phố?. "Không, cuộc sống của tôi đã khấm khá hơn khi tôi mới lên đây. Lúc ấy, mỗi ngày tôi chỉ kiếm được 10 NDT. Thành phố này đang thay đổi quá nhanh. Người ta đang ngày càng giàu có hơn. Nhưng cuộc sống của chúng tôi không theo kịp đà phát triển ấy. Thành phố chỉ tốt đối với người giàu. Nếu có tiền, anh có thể làm bất cứ việc gì. Nếu không muốn mang vác những thứ nặng nhọc này, anh chỉ cần thuê một anh "bang bang".

***

7h30' sáng - Cuộc gặp thú vị với một nhà chức sắc

Bình minh đã lên, nhưng mặt trời vẫn ẩn sau màn sương mù dày đặc. Cuộc sống tại Trùng Khánh bắt đầu bước vào giai đoạn sôi động. Công nhân viên chức tấp nập tới ở làm, công nhân tới nhà máy, thợ xây dựng tới công trường, các cửa hàng mở cửa đón người mua... Nếu là một ngày "tốt", các nhà thầu sẽ khởi công xây dựng một khu chung cư, siêu thị và nhà máy trên diện tích rộng 137.000 m2.

Nền kinh tế Trùng Khánh đang phát triển với tốc độ chóng mặt, đạt 7 triệu bảng/năm. Mỗi năm, nơi đây sẽ có 568 người chết, 813 trẻ sơ sinh và 1.370 người từ nông thôn lên thành phố.

Chặng dừng chân tiếp theo của chúng tôi là một trong những cơ quan thuộc hội đồng thành phố. Tại đây, chúng tôi gặp Zou Xiaoping - Phó Giám đốc Uỷ ban quan hệ kinh tế và nghe bà lý giải về việc Trùng Khánh đang là trung tâm của chiến dịch giải quyết những bất cân bằng giữa khu vực ven biển phía đông giàu có và khu vực phía tây nghèo nàn.

Bắt đầu từ năm 1999 với 1,6 nghìn tỉ NDT được đầu tư chủ yếu vào việc xây dựng đường xá, cầu, kênh ngòi và đường ống, quy mô của chiến dịch "hướng Tây" đôi khi được so sánh với Kế hoạch Marshall nhằm tái thiết châu Âu sau Thế chiến II. Phần lớn số tiền này đã "chảy ngược" dòng Dương Tử, cuôn vào Trùng Khánh - trái tim của kế hoạch vực dậy miền tây.

Số tiền này cũng được chi cho việc xây Đập Tam Hiệp nổi tiếng - dự án thuỷ điện lớn nhất thế giới cung cấp điện cho cả Trùng Khánh. Trong vòng 5 năm trở lại đây, cư dân thành phố đã chứng kiến mức thu nhập cá nhân của họ tăng 66%, lên 731 bảng/năm, gần gấp 3 lần những người sống ở vùng nông thôn (271 bảng).

"Bây giờ là thời điểm cao trào của quá trình phát triển khu vực phái Tây Trung Quốc. Trùng Khánh đang ở trung tâm của quá trình này. Đó là lý do tại sao chúng tôi phát triển với tốc độ chóng mặt như vậy. Chúng tôi cần phải duy trì động lực này. Đây là thời điểm đặc biệt quan trọng đối với Trùng Khánh", bà Zou thổ lộ.

***

10h sáng - Tham vọng của nhà công nghiệp

Tôi rời văn phòng của bà Zou trong kinh ngạc. Thậm chí ở giai đoạn cao trào của quá trình đô thị hoá ở nước Anh thế kỷ 19, cũng không gì có thể so sánh được với quy mô và tốc độ của sự phát triển đang diễn ra nơi này. Làm thế nào thành phố này có thể cung cấp đủ không gian và việc làm cho một số lượng quá lớn cư dân đang ồ ạt đổ về từ những vùng nông thôn?

Giờ đây, với sự hướng dẫn của vị quan chức chính phủ, chúng tôi lái xe tới nhà máy Lifan Sedan mới được xây dựng tại Khu Kinh tế Trùng Khánh, nơi những công nhân mới có việc làm đang lắp ráp xe hơi.

"Cách đây 2 năm, nơi này từng là vùng đất nông nghiệp", ông chủ Yin Mingshan tự hào nói. "Giờ đây, nó là nhà máy thứ 14 của tôi, đúng 14 năm kể từ khi tôi bắt đầu công việc kinh doanh".

Ông Yin, năm nay 68 tuổi, là một trong những nhà công nghiệp tiên phong của Trung Quốc. Ông là nhà kinh doanh lớn của thế kỷ 21, có thể sánh ngang với Titus Salt, Josiah Weđgwoo hay Anh em nhà Cadbury. Ông thành lập một công ty sửa chữa xe máy vào năm 1992 chỉ với 9 nhân viên. Giờ đây, công ty Lifan của ông đang thuê tới 9.000 nhân viên và có doanh thu 521 triệu bảng/năm.

"Trung Quốc đã trở thành một mảnh đất thần kỳ đối với doanh nhân", ông Yin phát biểu. "Hiện đang có rất nhiều người làm công việc mà tôi từng làm từ trước tới giờ".

Tất nhiên, để thành lập một cơ sở kinh doanh tại Trùng Khánh không dễ dàng như ở Thượng Hải hay Thâm Quyến, vì những nơi này có lợi thế dễ tiếp cận các thị trường nước ngoài. Song những thành phố phía đông giàu có ấy giờ đây đang đầu từ vào bên trong lục địa, cung cấp một thị trường cho loại hàng hoá rẻ hơn, được sản xuất tại các thành phố loại 2. Trùng Khánh hiện rất nổi tiếng vì xe máy.

Bên cạnh việc sản xuất xe máy, ông Yin cũng đang cố gắng biến Lifan thành một thương hiệu nổi tiếng đối với xe hơi bằng cách mua một nhà máy BMW-Chrysler tại Brazil, đóng cửa nó, chuyển về khu vực sông Dương Tự và sau đó tái dựng tại Trùng Khánh. Ông cũng đã thành lập nhiều nhà máy tại Việt Nam, Thái Lan, Bulgaria và đang có kế hoạch thành lập một trung tâm nghiên cứu tại Anh, nơi con gái ông đang theo học ở ĐH Oxford.

Tất cả những gì Yin đang làm xuất phát trước hết từ việc làm lợi cho bản thân, và lợi ích đó gắn với lợi ích chung của xã hội. "Trung Quốc quá nghèo. Chúng tôi cần phải tăng trưởng ở tốc độ cao. Người giàu cần tăng thu nhập cho người nghèo", ông nói. "Nếu chúng tôi nâng cao mức sống cho nông dân, sau đó họ có thể mua xe máy và xe hơi của chúng tôi".

Trong vòng 5 năm tới, ông Yin dự tính sẽ tăng gấp đôi nhân lực hiện có, lên 20.000 người. Lúc này, bên cạnh nhà máy, những xe ủi đã sẵn sàng đào xới các cánh đồng để dọn đất cho một nhà máy mới mọc lên. 

Theo vnn.vn

Nhúng địa điểm này vào website của bạn