Di độngNhúng SkyDoorFacebookEnglishBài viết
Người đàn bà phi thường
NGƯỜI ĐÀN BÀ PHI THƯỜNG
“Tôi làm mọi việc bằng tất cả tấm lòng, không nghĩ đến lợi nhuận, chỉ mong có thể mang đến cho mọi người một cái nhìn cụ thể, gần gũi về lịch sử, con người và đất nước Việt Nam!”. Đó là lời tâm sự của chị Trần Thị Tuyết Nga, người xây dựng làng nghề Một thoáng Việt Nam tại xã An Phú, huyện Củ Chi, TP. HCM. Sau nhiều lần hẹn, tôi mới có thể gặp được chị sau khi chị về từ một chuyến đi. Không phải chị khó gặp hay khó gần mà vì người đàn bà phi thường này luôn bận rộn với những chuyến đi.
Một lần không trọn vẹn
Không phải êm đềm, bằng phẳng, giấc mơ cuộc đời chị đến sau những hoạch định và quyết tâm đến cùng. Sinh ra trong một gia đình đầy đủ nhưng từ nhỏ, chị đã không bàng quan trước cái bất công xung quanh, trước sự thiệt thòi của người nghèo. Cha mất sớm, mẹ hoạt động cách mạng bị bắt. Dù được theo học trường Tây, nhưng ngay từ khi còn nhỏ, chị đã ý thức được con đường của mình. Chị nhớ lại: “Những ngày còn học tiểu học, thấy mẹ bị bắt giam, tôi thương đứt ruột. Mỗi tuần, nhớ mẹ quá, tôi vào trại để thăm. Lúc đó mẹ nằm bệnh viện, có lính gác bên ngoài, tôi vào thăm, dúi cho tên lính vài đồng, thế là được ngủ lại với mẹ. Lần nào ngủ lại với mẹ, mẹ cũng kể chuyện các dì, các chị cho tôi nghe. Mẹ luôn biết cách để dạy cho con gái lòng yêu quê hương, đất nước qua những câu chuyện của mình!”.
Như lời chị kể, cũng chính trong những lần vào thăm mẹ, chị đã chứng kiến các chị, các mẹ bị tra tấn, đánh đập một cách dã man. Từ lúc nào không biết, trong lòng chị đau đáu một điều, phải làm việc gì đó để chống lại bất công, để bảo vệ người nghèo. Và thế là, mười sáu tuổi, chị bỏ trường, bỏ lớp, bỏ cuộc sống sung sướng đi theo cách mạng. Chị chọn đường đi cho mình nhẹ nhàng như điều tất yếu của cuộc sống.
Những tháng năm tuổi trẻ lăn lộn ở đất Củ Chi, sống, chiến đấu và chứng kiến nhiều đồng đội mình ngã xuống, đã khiến chị xem mảnh đất này như là một phần máu thịt. Rồi chị được gửi đi học, không phải một nước mà đến nhiều nước trên thế giới. Chính những lần đi xa đó đã khiến chị thêm yêu đất nước mình. Hai mươi tuổi, chị lập gia đình. Như lời chị bảo thì: “Không phải vì tình yêu mà vì lúc đó tôi đẹp. Con gái đẹp thì nên lấy chồng sớm!”. Nhưng đối với con người sắc sảo này, ngay cả trong tình yêu cũng phải rõ ràng: “Có với nhau hai mặt con, tôi cương quyết để không làm khổ cha của con mình nữa!’. Và trong cuộc đời chị, chỉ có duy nhất lần chọn lựa đó là không trọn vẹn. Tôi hỏi: “Trong cuộc đời mình, điều gì muốn chị cũng làm được, chỉ có chuyện tình cảm là không. Có bao giờ chị buồn vì sự không trọn vẹn đó của mình?”. Chị đáp, tịnh không một chút do dự nào: “Gia đình không trọn vẹn nhưng các con tôi vẫn rất hạnh phúc. Chúng hiểu chuyện và thông cảm cho mẹ. Sao cứ phải giữ một người bên cạnh mình vì những lý do khác mà không phải là tình yêu. Ai bảo cả đời tôi không yêu. Tôi yêu rất sâu là đằng khác. Đó là một tình yêu đúng nghĩa…”.
Mười chín năm cho một tình yêu
Giải phóng, chị công tác trong ngành báo, xông xáo và quyết liệt trong cách làm và cách nghĩ. Năm 1991, trong một lần về thăm đất Củ Chi, chị định sẽ xây tặng nơi mình từng sống và chiến đấu một ngôi trường. Nhưng chị lại có một quyết định khác: “Lúc đó người dân Củ Chi còn nghèo lắm. Tôi nghĩ, nghèo thì chẳng có đủ điều kiện và cũng chẳng yên tâm để học hành. Mình phải làm gì đó để tạo cho người dân nơi đây một việc làm”. Nghĩ là làm, chị bắt tay xây dựng một làng nghề tại đất này. Xã An Phú khi ấy là vùng đầm lầy, đầy hố bom. Cả một vùng đất rộng chỉ là nơi để cỏ năng, cây lác mọc lên, um tùm, hoang vu.
Nói về quyết định táo bạo của mình, chị bình thản: “Nhiều người bảo tôi điên. Làm sao có thể lấp đất cho một vùng trũng rộng đến hai chục hécta. Chi phí dành cho việc xây dựng quá lớn mà lợi nhuận thì chưa thấy đâu. Họ bảo tôi dùng tiền để làm chuyện khác thì thực tế hơn. Nhưng lúc đó, cứ nghĩ đến việc làm cho người dân, nghĩ đến một vùng đất được phủ xanh cây cỏ, nơi lưu giữ truyền thống lịch sử, lưu giữ nét đẹp văn hóa Việt Nam là tôi muốn làm ngay”.
Và kế hoạch đi tìm hồn Việt đó của chị đã bắt đầu với biết bao gian nan. Để có tiền xây dựng làng nghề, chị đã bán căn nhà mà mình đang ở, dọn hẳn về Củ Chi. Đó là một quyết định hết sức táo bạo của chị. Chị kể lại : “Khi bắt đầu xây dựng Một thoáng Việt Nam, trong đầu tôi không xem đó chỉ là một làng nghề mà là một công trình văn hóa giới thiệu về đất nước, con người Việt Nam. Thông qua hoạt động của các nghề truyền thống, nhà tuyền thống các vùng miền, các di sản văn hóa… tôi muốn cho mọi người có được một cái nhìn gần gũi, như sờ, như chạm được vào lịch sử. Nhưng để chuyển tải được nội dung đó, tôi phải cất công đi tìm kiếm hiện vật cũng như tìm kiếm người cùng làm với mình. Nhờ vào trí tuệ của các nhà văn hoá, trí thức, của bạn bè, tôi đã có thêm kiến thức để thực hiện công trình này”.
Những gì chị đã kể vẫn không là gì so với những công sức mà chị và những người cộng sự đã bỏ ra cho vùng đất này. Hàng chục năm trời, chị và hơn bốn mươi cộng sự đã làm việc bất kể ngày đêm để biến một vùng đất hoang vu thành một không gian văn hóa, xanh mướt một màu. Bảy mươi ngàn mét khối đất đã đổ xuống. Con số ấn tượng này cũng tỉ lệ thuận với khó khăn mà chị đã trải qua. Những khó khăn thuộc về trí về lực còn có thể chịu đựng được nhưng theo chị, có một nỗi đau lớn khiến chị như đổ gục: “Cái ngày mà công trình yêu thương này của tôi rơi vào ngõ cụt, tôi như chết điếng. Đó là khi nguồn lao động tôi đào tạo dần ổn định, làng nghề đang hoạt động thì vùng đất mà tôi bỏ tiền ra mua của 50 hộ dân bỗng trở thành đất được giao và cho thuê theo quy định mới. Và vì là đất thuê nên tôi không thể thế chấp để mở rộng sản xuất kinh doanh. Tôi phải cầm cố, bán tống bán tháo nốt phần tài sản còn lại để tiếp tục xây dựng công trình”.
Trước khó
khăn đó, chị lại phải oằn mình ra để giữ cho làng nghề tồn tại. Kể về những khó
khăn của mình, chị khiêm tốn bảo: “Để làm được làng nghề là nhờ sự giúp đỡ bằng
công sức và tiền bạc của rất nhiều người. Tôi không bao giờ quên từng bao gạo,
chai dầu, những tấm bạt che mưa nắng..
từ các dì đã từng ở tù Côn Đảo, từ những nhà hảo tâm, của các bạn thanh niên...
Sự giúp đỡ đó khiến tôi cảm thấy không đơn độc. Nó cho tôi sức mạnh để vượt qua
khó khăn”.
Thỏa ước nguyện
Một năm, chị và cộng sự đã thay áo cho một vùng đất chỉ có đầm lầy. Nhưng phải mất chín năm, niềm vui thật sự mới đến với chị. Năm 2000, sau hơn bốn năm hoạt động cầm chừng với nhiều khó khăn, năm 2000 chị được trả lại đất. Chị bồi hồi kể: “Ngày cầm giấy chủ quyền sử dụng đất, tôi đã bật khóc vì vui. Kể từ giây phút đó, tôi mới bớt lo lắng để toàn tâm toàn ý xây dựng làng nghề”.
Năm 2007, chị quyết định vay vốn, mở rộng làng nghề kết hợp làm điểm tham quan văn hóa cho mọi người. Ước mong của người đàn bà phi thường này đã một phần nào trở thành hiện thực khi Một thoáng Việt Nam trở thành một bảo tàng ngoài trời với nhiều khu trưng bày hàng trăm hiện vật cổ, từ trống đồng đến cọc gỗ Bạch Đằng. Và được gọi là làng nghề vì nơi đây hình thành những nghề như làm chiếu, dệt vải, thêu, làm gốm, bánh tráng, mộc... giải quyết công ăn việc làm cho hàng trăm lao động nghèo tại địa phương.
Để làm được những điều này, chị đã lặn lội khắp nơi trên đất nước để tìm từng hiện vật. Chị đã cố gắng không ngừng để khắc họa cách chân thực bức tranh sống động về cuộc sống ở từng vùng miền Việt Nam. Nhưng chừng đó vẫn chưa đủ nếu chị không thổi sinh khí vào làng nghề: chị đã mời về đây các nghệ sĩ hát quan họ, những đoàn biểu diễn nghệ thuật dân gian để làm thỏa lòng du khách.
Chị đã chọn vùng đất nghèo này như là chọn số phận cho mình. Những khó khăn chưa hết, nhưng theo lời chị thì: “Đi qua tất cả mọi chuyện, bây giờ tôi đã có thể nói mình không sai. Bây giờ, dù đêm vẫn không ngủ trọn giấc nhưng khi ngồi giữa không gian xanh mát của Một thoáng Việt Nam, tôi đã có thể thờ phào nhẹ nhõm. Nơi đây chính là một phần cuộc đời của tôi. Hàng ngày thấy người dân làm việc với mình, sống với mình, chia sẻ bát cơm với mình, tôi vui không gì tả được. Ngày ngày đón khách đến tham quan, niềm vui của tôi càng nhân lên khi biết có thêm một người Việt Nam hiểu hơn về đất nước thân yêu này. Lịch sử Việt Nam vẻ vang như thế, con người Việt Nam đẹp như thế, nay được trình bày một phần trong một không gian xanh mát, tươi sáng thế này, thật khiến tôi hạnh phúc”.
Sống không ân hận
Mười chín năm lặng lẽ vun bồi cho hai mươi hécta đầm lầy, đầy rẫy hố bom thành không gian văn hóa, chừng ấy đã có thể gọi chị phi thường. Trò chuyện với chị, lúc nào chị cũng nói về đất nước, về con người và tình yêu đối với quê hương Việt. Chị đến vùng đầm lầy đó khi tóc còn xanh, bây giờ đã bạc, bạc sớm hơn so với tuổi. Bấy nhiêu đó cũng đủ cho người ta nhận ra nỗi vất vả của chị.
Người đàn bà phi thường này còn từ chối chạy theo thị trường, từ chối thêm vào làng nghề những trò vui chơi giải trí thu hút khách nhằm giữ gìn nguyên vẹn cái hồn cho làng nghề. Với chị, sự yên tĩnh chính là nét đẹp của nơi đây, vì thế, không thể nào dễ dàng tiếp nhận những cái không phù hợp. Khó khăn vẫn còn đó nhưng khi có người đặt vấn đề mua lại làng nghề với giá lý tưởng nhưng chị từ chối vì: “Tôi đã đặt tâm huyết vào đây, không thể để họ biến nơi đây thành một nơi khai thác lợi nhuận theo ý họ. Nhiều người bảo, tôi nghỉ ngơi đi, già đến nơi rồi. Nhiều lúc tôi cũng cảm thấy cô đơn lắm. Đã chọn con đường khó khăn này, tôi chỉ biết mình phải bước tới. Với cuộc đời tôi, sống là đi về phía trước, làm những gì mình nghĩ, mình tin”.
Và như lời chị nói, chị sẽ sống, gắn bó với Củ Chi, vì mẹ, vì đồng đội, vì người dân xung quanh và vì những người những người đã gánh lấy khó khăn cùng chị. Chị sẽ tiếp tục làm nhiều việc khác để vun đắp cho Một thoáng Việt Nam. Với chị sống là không ân hận. Cuộc đời chị không có hai chữ ân hận. Dù đã có tuổi nhưng mỗi đêm chị ngủ vài ba tiếng đã thức dậy để học, để đọc để không bị đi thụt lùi, không bị cũ. “Người đàn bà phi thường” vẫn ăm ắp những dự định. Trước mắt chị là ngồn ngộn công việc như sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu, chế biến thực phẩm sạch, làm pin năng lượng mặt trời…. Chị cũng không giấu dự định sẽ mở cửa hàng ở trung tâm Q. 1 để bán thực phẩm sạch, các loại tinh dầu cho spa, rượu trái cây…
Kết thúc cuộc trò chuyện, chị vẫn đau đáu về những công việc có ích cho cộng đồng. Chị bảo: “Càng sống, tôi càng thấy xung quanh mình có rất nhiều người sống đẹp. Tôi tồn tại đến hôm nay là nhờ những tấm lòng tốt đẹp ấy. Thấy tôi vất vả ngược xuôi, nhiều người hỏi tôi sao không nghỉ ngơi đi. Nghỉ làm sao được khi tôi luôn mong muốn được làm người một cách đúng nghĩa, sống có ích vì cuộc sống tốt đẹp này!”.
Thông tin thêm
Chị Trần Thị Tuyết Nga, phó chủ tịch hiệp hội làng nghề Việt Nam, nguyên là nhà báo, cán bộ đài Tiếng nói nhân dân TP. HCM.
Làng nghề Một Thoáng Việt Nam được xây dựng từ năm 1991 trên vùng đất đầm lầy thuộc xã An Phú, huyện Củ Chi, TP. HCM. Để xây dựng khu du lịch truyền thống này, người ta đã phải san lấp khoảng 700.000 mét khối đất trên diện tích gần 20ha. Toàn khu có 7,8 km đường đi, hệ thống kênh dẫn nước dài 2,3km, đặc biệt là toàn khu vực có hệ thống chống sét, hệ thống xử lý nước tinh khiết và xử lý nước thải.
Bạn có thể đến tham quan làng nghề truyền thống Một thoáng Việt Nam tại địa chỉ: Bến Bò Cạp, ấp Phú Bình, xã An Phú, huyện Củ Chi, TP. HCM. Điện thoại: (08) 379 80 116.
Bài viết liên quan
| Người đàn bà phi thường | |
| Bài viết mới |