Di độngNhúng SkyDoorFacebookEnglishBài viết
Đánh bài chòi nơi quán xưa
Một không gian theo lối xưa với kiến trúc gỗ truyền thống, những “anh hiệu” thời nay tuổi chừng hơn đôi mươi, khách chơi hầu hết mới lần đầu biết đến đánh bài chòi. Vậy mà vui, mà hào sảng, khó quên.
Đó là ấn tượng về đêm đầu tiên nhà hàng Anh Nhật Gia Viên (1087 Trần Hưng Đạo, Quy Nhơn) tổ chức trò chơi bài chòi…
| “Hiệu ơi hô tiếp hô ra con gì?” - Ảnh: V.T |
Ấn tượng đêm bài chòi
19g30, trò chơi bắt đầu. Bàn chức việc kê giữa, trên có chiếc ống đựng con bài, ống khác cắm cờ để phát cho người trúng. Thay vào 9 chiếc chòi như trong trò chơi dân gian xưa là những chiếc bàn, trên có hai thanh tre, dùng để gõ vào nhau khi trúng bài hay thắng cuộc.
Khách tham dự, cũng là người chơi, mỗi người được phát một con bài cái, gồm tên ba con bài. Nom ai cũng háo hức, bởi tuy nghe đến đã lâu, cũng tự hào vì quê hương mình là một trong những nơi phát xuất của trò chơi dân gian này, nhưng lại chưa từng được tham gia một lần, dù chỉ để cho biết…
Xem qua mấy con bài, bước đầu ông Nguyễn An Pha, phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Định, nhận xét: “Những con bài đúng là các con bài trong trò chơi đánh bài chòi ở Bình Định xưa. Còn như một số điểm du lịch ở Quảng Nam cũng tổ chức đánh bài chòi, nhưng con bài có nét khác và lời hô cũng không thật giống, nhiều khi chỉ là hô lô tô”.
Còn anh Đinh Văn Nhân, nhạc công Đoàn Ca kịch bài chòi Bình Định, cũng là người dàn dựng chương trình này, bật mí: “Con bài và lời hô có một số câu gốc, dựa vào công trình nghiên cứu về bài chòi cổ dân gian do NSƯT Phan Ngạn làm chủ nhiệm; số khác được chúng tôi sưu tầm và chắt lọc thêm trong dân gian”.
Trò chơi cũng khá đơn giản nên chỉ sau hai lần hướng dẫn của anh Nhân, hầu hết người tham dự đều hiểu cách chơi. Anh hiệu Thanh Hải và hai “chị hiệu” Thùy Dung và Hồng Diễm, cả ba đều là diễn viên trẻ Đoàn Ca kịch bài chòi Bình Định, thay phiên hô các con bài. Những câu hô đã hay, lại thêm giọng hô ngọt ngào, ấm đúng giọng người xứ nẫu nghe xao xuyến, thân quen đến lạ. Những câu hô giúp ta như lắng lại, bỏ qua cái khung cảnh xung quanh, tuy xưa nhưng vẫn còn lạ với trò chơi này, và phần nào như cảm nhận được không khí đánh bài chòi xưa.
Theo lời hô anh hiệu, “Phận em chín đợi mười mong” (con Chín gối), hay “Đi đâu mang sách đi hoài/ Cử nhân không đậu tú tài cũng không” (con Nhứt trò)… Rồi những câu chuyển tinh tế “Nhứt nọc vừa mới hô ra/ Hiệu ơi hô tiếp hô ra con gì?”… Cứ vậy, sau mỗi câu hô là tiếng thanh tre rổn rảng, cảnh anh hiệu phát cờ cho người trúng trong tiếng cười hào sảng của người trúng. Kết thúc hội thứ nhất, có năm người cùng được cuộc.
Góp phần đưa bài chòi trở lại
Ông Nguyễn Văn Sinh, giám đốc Công ty TNHH TM SX XNK Anh Nhật, chủ nhà hàng Anh Nhật Gia Viên, cho biết: “Mục đích của việc tổ chức trò chơi bài chòi ở Anh Nhật Gia Viên là vừa góp phần phục hồi một trò chơi dân gian xưa, vốn đã gắn với lịch sử thành hình một loại hình sân khấu truyền thống rất đặc trưng của Bình Định, thể hiện lại một nét sinh hoạt văn hóa dân gian Bình Định; vừa tạo ra một sản phẩm du lịch phục vụ du khách khi về Bình Định”.
Từ mục tiêu ấy, bốn tháng trước ông Sinh đã ra Hội An (Quảng Nam) để tìm hiểu, hỏi han cách tổ chức; sau đó về Bình Định, ông kết hợp với một số diễn viên, nhạc công trẻ ở Đoàn Ca kịch bài chòi Bình Định xây dựng kế hoạch và tổ chức chương trình. Sau một đợt dàn dựng thử nghiệm tại văn phòng công ty, tối 15-7 vừa qua, đêm bài chòi đầu tiên chính thức ra mắt tại Anh Nhật Gia Viên.
Hẳn nhiên, do được tổ chức trong một không gian khác, hoàn cảnh khác, người chơi cũng khác, nên cách tổ chức đánh bài chòi ở Anh Nhật Gia Viên đã có những khác biệt so với cách đánh ngày xưa. Bên cạnh những thay đổi cần thiết để phù hợp với không gian, như không còn những chiếc chòi tre bố trí hình chữ U; còn có những khác biệt về chi tiết, như chiếc cờ mà anh hiệu đem đến cho người được cuộc xưa màu đỏ chứ không phải vàng. Lá cờ này, theo tài liệu của NSƯT Hoàng Lê, chỉ dành cho người được cuộc (trúng cả ba con bài), còn khi trúng một con bài thì người trúng chỉ nhận con bài đó từ tay anh hiệu. Một chiếc khay phủ vải đỏ đựng quà tặng (xưa là tiền) và cờ cho người được cuộc; cũng như tạo thêm không khí tưng bừng náo nhiệt như truyền thống khi có người được cuộc là cần thiết để tạo thêm cái duyên và nét hấp dẫn cho cuộc chơi.
Hơn thế, việc có quá nhiều người được cuộc cùng lúc, do có nhiều lá bài được phát ra (thay vì 27 con, 9 bài cái như xưa), tuy làm tăng số người cùng chơi, giảm thời gian diễn ra của một hồi, nhưng liệu có làm giảm đi chút ý nghĩa của việc được cuộc?
Sẽ tổ chức định kỳ
Hội bài chòi là một trong những hoạt động nhằm “góp chút gì vào việc quảng bá đặc sản văn hóa của Bình Định” với du khách như ông Sinh từng tâm sự. Sau đêm đầu tiên ra mắt hôm 15-7, ông Sinh dự định sẽ tổ chức định kỳ trò chơi này vào mỗi tối thứ bảy của tuần thứ hai hằng tháng. Riêng từ nay đến Festival Tây Sơn - Bình Định 2008, Anh Nhật Gia Viên sẽ tổ chức bốn buổi vào các tối 27, 28-7 và 2, 3-8.
Như vậy, về lâu dài, du lịch Bình Định sẽ phục dựng thêm một hoạt động đậm nét truyền thống quê nhà. Điều đặc biệt nữa là với trò chơi này, du khách sẽ được trực tiếp tham gia. Trước mắt, đây sẽ là một hoạt động rất thiết thực phục vụ Festival Tây Sơn - Bình Định 2008.
Theo
dulich.tuoitre.com.vn
Bài viết liên quan
Xem tất cả bài viết...