Đông Timor

ĐÔNG TIMOR LÀ NƠI HỘI TỤ CÁC NỀN VĂN HÓA







Hàng bao thế kỷ thông thương với nước ngoài, cùng với làn sóng nhập cư từ Châu Á và Châu Úc, cũng như sự đô hộ của các nước Châu Âu đa tạo nên quốc gia Đông Timor với nền văn hóa và hệ thống ngôn ngữ mang nhiều bản sắc. Mặc dù tiếng Bồ Đào Nha được sự dụng trong hệ thống thương mại và các cơ quan nhà nước, nhưng 80% dân số nói tiếng Tetum-một ngôn ngữ có nhiều từ vựng mượng từ tiếng Bồ Đào Nha. Ngoài ra, nước này còn có 22 ngôn ngữ khác được các dân tộc thiểu số sử dụng.




Ở nông thôn, trưởng làng có vai trò rất là quan trọng. Họ tổ chức những buio63 lễ, chia đất và giúp gìn giữ phong tục tập quán địa phương. Còn việc giã quyết các vấn đề hành chính là nhiệm vụ của một người do dân tín nhiệm bầu lên.

Tôn giáo cung là một sự pha trộn giữa niềm tin của người địa phương với đạo Công Giáo du nhập từ Châu Âu. Có thể nhìn thấy tục thờ tổ tiên, phép phù thủy và ma thuật trong mọi sinh hoạt của người dân. Những người theo đạo Công Giáo vẫn thường xuyên cầu hỏi Matan Do'ok, tức là các thầy pháp địa phương, để biết tương lai, chữa bệnh và trừ tà ma.

NHỮNG CON NGƯỜI HIẾU KỲ VÀ CŨNG RẤT HIẾU KHÁCH

Người dân Đông Timor có bản chất vui vẻ, hiếu kỳ và hiếu khách . Cựu Tổng thống Kay Rala Xanana Gusmao từng nói:'' Chúng tôi là một dân tộc hiếu học, hòa đồng, thích troa đổi và giao lưu cùng với các dân tộc khác''.

Khi được mời dùng bữa, khách thường ăn chung với người chủ gia dình. Vợ và con cái se lo phục vụ rồi ăn sau. Theo phép lịch sự, lúc đầu bạn chỉ nên lấy một ít thức ăn, rồi sau đó xin thêm. Làm thế, người nấu sẽ cảm thấy vui vì khách thích món ăn của họ.

Phần lớn các bữa ăn của người dân Đông Timor đều có cơm, bắp hay khoai mì và rau củ. Một đặc sản của xứ sở này là món Saboko, gồm cá mòi trọn với sốt me và gia vị rồi cuốn trong lá cọ. Còn thịt là món xa xỉ đối với người dân ở đây.

NHỮNG ĐỨA TRẺ NÁO NHIỆT

Đông Timor là một quốc gia có dân số trẻ. Gần phân nữa dân số nước này là trẻ em. Nhiều gia đình có đến 10 hay 12 con

Trên đường đến trường, những đứa trẻ cùng nhau nắm tay vui hát và cười đùa. Chương trình giáo dục ở trường không những truyền đật kiến thức mà còn dạy về đạo đức và cánh sống.

Trẻ em Timor không bao giờ lặng lẽ chơi một mình, mà thường chơi chung cả xóm. Một trò chơi rất được bọn trẻ yêu thích là Dudu-Karreta, có nghĩa là đẩy xe. Chúng dùng niền xe đạp giả làm xe hơi, rồi dùng một cái que vừa lăn vừa điều khiển và chạy theo niền xe, reo hò vang xóm.



Tuy nhiên, trẻ em Timor không chỉ biết chơi. Chẳng hạn, các em cũng được giao cho các công việc vặt như giã bắp bằng những chiếc chày nặng. Dù thế, chúng vẫn vui vẻ làm việc, dường như không chút ưu tư vì sinh ra ở một đất nước thuộc 10 quốc gia nghèo nhất thế giới...




NỖI ĐAU CỦA ĐẤT NƯỚC MỚI PHÔI THAI

Tình trạng đói nghèo khiến đời sống của người Timor vô cùng bấp bênh. 40% dân số sống dưới ngưỡng 1,5 Mỹ kim một ngày, là mức tối thiểu để trang trải những nhu cầu cơ bản. Cơ sở hạ tầng thiếu thốn. Một báo cáo của chính phủ cho biết:'' Trên toàn quốc, 70% người dân không có điện, 60% không có hệ thống vệ sinh, và 50% không có nước sạnh để uống''.

Điều kiện sống như thế cũng gây ảnh hưởng về vấn đề sức khỏe. Nạn suy dinh dưỡng, bệnh sốt rét, lao phổi và các bệnh tật khác khiến tuổi thọ trung bình của người dân chỉ độ 50. Khoảng 10% trẻ em bị chết khi chúng chưa đầy 5 tuổi. Trong năm 2004, với dân số gần 800.000 người mà lại không có tới 50 bác sĩ.

Nhiều quốc gia khác đang hợp tác với UNO nhằm giúp đỡ người dân Timor tái thiết đất nước bị chiến tranh tàn phá. Nguồn dầu khí dồi dào ngoài khơi biển Timor cũng tạo cơ hội cho họ vươn lên khỏi tình trạng kinh tế nghèo nàn. Tuy nhiên,vốn quý giá nhất của xứ sở này vẫn là những con người khiêm nhường cộng với sự chịu đựng dẻo dai.

''THÊM CHỈ THÊM SUỐT"

'' Thêm chỉ thêm suốt'' từng là câu nói của người Timor khi một bé gái chào đời. Câu này nói lên công việc truyền thống của phụ nữ Timor. Đó là nghề dệt Tais, nhửng khúc vải dài với hoa văn sặc sỡ. Tais được dùng để may các bộ lễ phục sang trọng, làm khăn trang trí hay vật gia bảo.




Phụ nữ lớn tuổi thường dạy các thiếu nữ cánh trồng, hái bông vải, se chỉ, nhuộm và dệt những tấp vải với các hoa văn đầy màu sắc. Tùy theo độ phức tạp của hoa văn, dệt một tấm Tais có thể mất một năm hoặc lâu hơn. Vì mỗi vùng có hoa văn truyền thống riêng, nên nhưng người biết rành mặt hàng này thường có thể nhận ra ngai nơi xuất xứ của từng tấm Tais.