Bosnia

Những vết thương của cuộc nội chiến 1992-1995 vẫn còn hằn rõ ở Mostar - thành phố miền nam Bosnia. Người dân ở đây vẫn bị chia cắt bởi những bất đồng tôn giáo chưa được giải quyết, song họ vẫn quyết định khôi phục cây cầu nổi tiếng được xây dựng từ thế kỷ 16. Đó cũng là cách hồi sinh tính chất đa sắc tộc ở thành phố này.

Stari Most (Cầu Cũ), cái tên được đặt cho thành phố, có sức thu hút du khách từ hơn 4 thế kỷ qua, nối liền hai bờ đông và tây với những tôn giáo, văn hoá và truyền thống khác nhau. Tuy nhiên, kiệt tác kiến trúc Ottoman đã trở thành nạn nhân trong cuộc nội chiến và bị pháo binh của người Croat ở Bosnia bắn sập hồi tháng 11.1993 trong cuộc xung đột giữa người Hồi giáo và người Croat ở đây. Cuộc chiến tranh đã chia Mostar thành hai phần và từ đó đến nay người Hồi giáo và người Croat vẫn bị chia cắt, mỗi cộng đồng chiếm giữ một bên sông Neretva. Mâu thuẫn chưa phải đã hết, nhưng tất cả đều có mong muốn nhìn thấy cây cầu được hồi sinh ở vị trí cũ. "Việc phá huỷ cây cầu cũng đồng nghĩa với việc phá huỷ bản sắc của người dân Mostar" - ông Tihomir Rozic, kiến trúc sư người Croat nhận xét. "Nếu chúng tôi đi đến bất cứ nơi nào trên thế giới, hay gặp gỡ bạn bè nước ngoài, câu đầu tiên mà chúng tôi nói là chúng tôi đến từ Mostar, thành phố của cây cầu cũ".

Trước chiến tranh, ông Rozic là thành viên của nhóm chuyên gia bảo trì cây cầu. Ba năm trước, nhờ sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế, ông và những người dân Mostar bắt tay vào xây dựng lại cây cầu và hy vọng sẽ hoàn tất công việc vào cuối năm 2003. Ngân hàng Thế giới (WB) đứng ra thu khoản tiền 13,5 triệu USD do Hội đồng Châu Âu, Italia, Hà Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Croatia đóng góp; đồng thời cho Mostar vay thêm 4 triệu USD để thực hiện dự án. UNESCO, tổ chức đã công nhận cầu Mostar là di sản thế giới, nhận giám sát công trình. Cây cầu mới được thiết kế giống hệt cây cầu cũ với độ dài 30 mét và độ cao 20 mét. Cầu được xây bằng đá có vòm cuốn và mỗi bên đều có tháp. Người ta phải lấy đá từ chính mỏ đá mà Mimar Hajrudin, nhà thiết kế người Thổ, đã sử dụng để xây dựng cây cầu vào thế kỷ 16, khi Bosnia còn là một phần của đế chế Ottoman. Tất cả 1.088 dùng để xây dựng cầu sẽ được chạm trổ bằng tay và lắp ghép với nhau bằng các công cụ và kỹ thuật truyền thống qua nghiên cứu phần sót lại của cây cầu và tham khảo các tư liệu lịch sử ở Châu Âu.

"Tất cả chúng tôi kề vai sát cánh thực hiện dự án này. Cây cầu không chỉ là một công trình lịch sử, mà còn là tín hiệu của hy vọng" - ông Rusmir Cisic, Giám đốc người Hồi giáo của ban điều phối dự án nói. Sau 3 năm nghiên cứu khảo cổ và địa chất, khai thác và chạm trổ đá, các giàn giáo đang được dựng xung quanh phần sót lại của cây cầu và hai ngọn tháp. Ông Cisic cho hay ông thường nghĩ đến câu chuyện Hajrudin chạy khỏi thành phố khi giàn giáo quanh cây cầu sắp được tháo hết, vì lo sợ rằng cây cầu sẽ không trụ lại được. "Tôi không có ý định chạy trốn vào ngày khai mạc cây cầu, song tôi thường tỉnh giấc vào nửa đêm vì ý nghĩ đó" - ông nói.

Giới chức Mostar hy vọng du khách sẽ kéo về đây khi cây cầu trở lại vị trí cũ. "Số liệu thống kê cho thấy, cây cầu là công trình kiến trúc được chụp ảnh nhiều thứ hai ở Châu Âu, chỉ sau có tháp Eiffel ở Paris"- ông Hamdija Jahic, Thị trưởng Mostar nói. Mỗi ngày trung bình khoảng 40 xe buýt chở du khách đến đây vào mùa hè. Ông Jahic hy vọng cây cầu sẽ nối lại hai bờ vui của thành phố. Những người dân ở hai bên bờ cũng có suy nghĩ tương tự. "Chúng tôi chọn cây cầu làm nơi hò hẹn. Đa số các cô gái Hồi giáo đều được nhận nụ hôn đầu đời ở đây. Còn bọn con trai thì thường tỏ lòng dũng cảm bằng cách nhảy xuống bên dưới" - bà Suada, 58 tuổi nhớ lại: "Vết thương chiến tranh sẽ liền sẹo khi cây cầu hồi sinh". (TBDL)

Theo bachkhoatoanthu.gov.vn và travel.com.vn